Zwarte katten 
Geen enkel dier heeft in de loop van de tijd met zoveel achterdocht en negatieve gevoelens moeten afrekenen als de kat. Het beestje had dan nog de pech om met een zwarte pels door het leven te moeten gaan. Katten schijnen in de wereld van de mystiek over een veel grotere magische kracht te beschikken dan velen dit lieve huisdier zouden aangeven.
Denk maar eens aan het huidige bijgeloof. Wanneer een zwarte kat je pad kruist, brengt dit ongeluk met zich mee. Dit is niet helemaal correct, want het is pas als de kat van je wegloopt dat het bijgeloof dit als een slecht teken beschouwt. Loopt de kat met je mee, dan is er geen enkel probleem. Daarnaast, hoewel deze vormen van bijgeloof minder bekend zijn, schijnt het ook beter te zijn dat kinderen uit de buurt van katten weggehouden worden en dat volwassenen geen katten op de schoot mogen laten liggen. In beide gevallen voorspelt dit volgens het bijgeloof tegenslag. Een kat die te dicht bij onze mond komt, zou de adem uit ons lichaam kunnen opzuigen als een vampier. Daarenboven werd de poes de gaven van het voorspellen van het weer toebedeeld. Likte zij zich met de haren mee, dan mocht mooi weer verwacht worden. Likte zij zich evenwel tegen de haren in, dan zou het regenen. Wat is nu eigenlijk de reden waarom een zwarte kat zoveel bijgelovige angst opwekt? En wat is nu het verband van de zwarte kat met Halloween?
De Egyptische kat Bastet
.jpg)
Eigenlijk is het vreemd dat de kat het er zo slecht vanaf gebracht heeft doorheen de eeuwen. Het begon nochtans allemaal veelbelovend, want voor de oude Egyptenaren waren katten heilig. De toenmalige Egyptenaren gingen er vanuit dat deze dieren een ziel hadden. Katten werden na hun dood gebalsemd en gemummificeerd. Hun graven werden zelfs voorzien van geschenken. Deze Egyptische cultus vond zijn oorsprong in de zwarte kat Bastet. Zij gold als één van de belangrijkste godinnen. Vanuit deze verering groeide geleidelijk aan een groot eerbetoon voor de kat in het algemeen. De uitlopers ervan zijn zelfs nu nog duidelijk zichtbaar. In bijna elk museum van Egyptische oudheden zal men de kat Bastet tegenkomen, met een diepzwarte tint die aan macht en zwarte magie herinnert.
Een andere zienswijze
De meeste van onze voorgangen hielden er niettemin een heel andere mening op na. Zo dachten de oude Hebreeërs dat men via de asresten van zwarte katten demonen te zien kreeg. Analoog daaraan geloofden verscheidene volkeren dat de kat het symbool was van de vleesgeworden kwaadaardigheid. Onder hen ook de Kelten die geloofden dat de doden op Halloween terugkeerden als katten. Katten konden bovendien de dood aanvoelen, waardoor ze functioneerden als een soort van eerste waarschuwingssysteem.
Heksen en katten
En dan was er vooral het feit dat heksen de gedaante van katten aannamen. Toen zich dorpen begonnen te ontwikkelen, zochten sommige wilde katten toenadering tot eenzame weduwen. Ze hadden erg te lijden toen de verdraagzaamheid omsloeg in hysterische vervolging. Katten hadden daarenboven angstaanjagende ogen, zeker wanneer ze in de duisternis rondslopen, ogen die in verband gebracht werden met uitpuilende heksenogen. Deze opvattingen bereikten binnen de middeleeuwse hekserij hun hoogtepunt. Toentertijd werd de zwarte kat beschouwd als een geleide geest die betoveringen en bezweringen van de heks kon helpen volbrengen. En als de heks stierf, gaf ze haar macht door aan een kat.
God en de kater
Dit resulteerde in een conflict tussen de Kerk en de diverse heidense heksenpraktijken. Zo was de Kerk beducht voor de kattenverering, overgewaaid uit het oude Egypte. Maar er was meer. Volgens bepaalde versies van het scheppingsverhaal had de kat haar slechte reputatie reeds van in het begin mee. Toen God Adam namelijk in een diepe slaap gebracht had om uit diens rib een vrouwelijke tegenpool te creëren, ging plotseling een grote kater ervandoor met het bot. Dit geschiedde met zo een snelheid dat God er maar op het laatste moment in slaagde het dier bij zijn staart te pakken te krijgen, zoniet was de kater onder het hef van het aardse paradijs verdwenen. Maar de kater gaf zich nog niet gewonnen. God moest zo hard aan zijn staart trekken dat hij op een bepaald ogenblik nog alleen maar de staart van de kater in zijn hand had. God liet de kater voor wat hij was en besloot, teleurgesteld als Hij was, de vrouw te boetseren uit die bewuste kattenstaart. Misschien is dat de bijbelse verklaring van het feit dat men een nogal vinnige vrouw wel eens een kat durft te noemen die men niet zonder handschoenen kan aanpakken.
Katknuppelen
Het gevolg was dramatisch. Tijdens bepaalde periodes van onze geschiedenis werden vele lieve poezen wreed behandeld. Zo kende men bijvoorbeeld het katknuppelen, waarbij het arme dier in een tonnetje werd opgesloten, dat met een touw tussen twee bomen werd gehangen. Daarna poogde men de ton met knuppels aan diggelen te slaan. Of de kat diende als een offer voor de boze geesten of ze werd levend begraven of verbrand. Dit was niet anders bij de Kelten. Ook zij verbrandden katten als voorwerpen van verering. Ze werden in manden boven het vuur geroosterd om hun doodstrijd langer te laten duren en de duivel in hen te laten lijden. De Kelten gaven hun opvattingen over het voortbestaan na de dood gestalte door dergelijke rituele verbrandingsceremonies.
De kleur zwart
Stippen we nog aan dat het alleen maar erger wordt als de kat zwart was. Het is opmerkelijk dat zwart in het geloof bijna altijd een negatieve rol toebedeeld krijgt. Daarom was een ontmoeting met zwarte paarden, zwarte raven of zelfs zwarte nonnen in het verleden voor sommigen ook niet fortuinlijk. De verklaring is eenvoudig: zwart is tot op de dag van vandaag het symbool van het boze en het kwade of van de dood. Dit was bij de Kelten niet anders. Vandaar dat zwart, als symbool van de dood, één van de hoofdkleuren van Halloween was en nog altijd is. Men kan geen betere kleur voor deze tijd van het jaar hebben, wanneer de duisternis en de koude volop regeren. Omdat men in de zwarte kat de terugkeer van de doden zag, werd zij als symbool met Halloween geassocieerd. De geesten van de slechte doden kwamen in een dier, vooral in een kat, naar de aarde terug. Het aspect dat katten de traditionele medespelers van de heks waren, heeft de vereenzelviging met Halloween alleen maar versterkt.
Copyright © Anita
